( 1 ) 3 - شكاك‌ها مفيد ( عليه الرحمة ) در آنجا كه از عناصر سپاه حسن بن على بحث كرده ، از اين گروه نام برده است ، گمان قوى آن است كه نامگذارى آنان به « شكاكها » بدين جهت است كه اينها تحت تأثير تبليغات خوارج قرار گرفته بودند بدون اينكه جزء آنان شده باشند و پيوسته در حال ترديد و دودلى بسر ميبردند . سيد مرتضى نيز در كتاب امالى ( ج 3 ص 93 ) بتقريبى از شكاكان نام برده و به اشاره ، آنان را كافر شمرده است . گويا به نظر وى ، اين عده در اصل دين ، ترديد و تزلزل داشته‌اند . به هر حال ، اينها جمعى از ساكنان كوفه و فرومايگان آن اجتماع بودند كه خود به خود نه قصد نيكى داشتند و نه توانائى بدى . با اين وصف ، وجود آنان خود مايه‌ى شر و وسيله‌ى فساد و آلت بىاراده‌ئى در دست اخلالگران و فتنه‌جويان بود . ( 2 ) 4 - الحمراء اين گروه - به گفته‌ى طبرى در تاريخ - بيست هزار مرد مسلح كوفى بودند كه در هنگام تقسيم‌بندى كوفه ، در قسمتى قرار گرفتند كه هم‌پيمانان آنها از طايفهء « بنى عبد القيس » در آنجا واقع شده بودند . اين عده در اصل ، نه از « بنى عبد القيس » بودند و نه حتى از عرب . بلكه داراى نژادى مخلوط و اولاد بردگان و موالى بودند و شايد بيشتر آنان اولاد كنيزكان پارسائى بودند كه در سالهاى 12 تا 17 در « عين التمر » و « جلولاء » اسير شده بودند . و همين‌ها در سال 41 و هم در سال 61 - يعنى در دو بحران مربوط